Η καταστροφή του περιβάλλοντος είναι το αποτέλεσμα της διάθρωσης της κοινωνίας των ανθρώπων και για την επίλυση του προβλήματος θα πρέπει να κατανοήσουμε την κοινωνική, οικονομική, πολιτική και πολιτισμική μας ζωή.
Η δημιουργία ενός συνόλου κοινωνικών ιδεών που σχετίζονται με το περιβάλλον αποτελούν αυτό που ονομάζεται πράσινη πολιτική ιδεολογία. Στην πράσινη πολιτική ιδεολογία η ανθρώπινη ύπαρξη προϋποθέτει τη δραστική αλλαγή των σχέσεων του ανθρώπου με το υπόλοιπο φυσικό περιβάλλον, την αλλαγή στην κοινωνική και πολιτική του ζωή.
"Κανένας πολιτικός δεν γίνεται αυτόματα πολιτικά πράσινος εάν αλλάξει την Mercedes του με ένα υβριδικό μοντέλο"
Η πράσινη πολιτική σκέψη αναζητά μια ειρηνική επανάσταση ενάντια στον μολυσματικό (περιβάλλον), αρπακτικό (πρώτες ύλες), και βιομηχανοποιημένο τρόπο ζωής μας και τη δημιουργία μια νέας οικονομικής και κοινωνικής τάξης η οποία θα επιτρέψει στον άνθρωπο να επιβιώσει αρμονικά σε αυτόν τον πλανήτη.
Η σκέψη αυτή στηρίζεται στην πιθανότητα να μην υπάρχει κοινωνία εάν δεν υπάρξει δραστική αλλαγή στη διάρθρωση των κοινωνιών μας, στον τρόπο ζωή μας και στον τρόπο σκέψης μας.
Δευτέρα 31 Αυγούστου 2009
Κυριακή 9 Αυγούστου 2009
Γιατί τα κόμματα δεν μπορούν πια;
Είναι αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια η πολιτική απομακρύνθηκε από τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας μας υιοθετώντας ένα περισσότερο life style και λιγότερο πολιτικό τρόπο ικανοποίησής τους. Δεν ξέρω εάν έχει νόημα πια να επαναπροσδιορίσουμε την πολιτική ως επιστήμη, είμαι βέβαιος όμως πια πως είναι η ώρα για κάτι διαφορετικό, μεγάλο, αληθινό, ανθρώπινο, πραγματικό που εγώ το ονομάζω οικολογισμό. Θα εξηγήσω σύντομα τον όρο και τις θέσεις του Οξυγόνου.
Προς το παρόν θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Ανδρέα Ανδριανόπουλο για την άδεια αναδημοσίευσης άρθρου του, όπου με πολύ απλό τρόπο εξηγεί γιατί σήμερα τα πολιτικά κόμματα δεν έχουν τη δυνατότητα να συνομιλήσουν με την κοινωνία.
Πολιτικά κενά και ανακατατάξεις
(άρθρο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου)
Κάποιος οφείλει να εμπνεύσει τις νεώτερες γενιές. Δίχως την δική τους κινητοποίηση ο τόπος δεν έχει μέλλον.
Ολα τα κόμματα που πρωταγωνιστούν στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό έχουν ανάγκη πολιτικής ανασυγκρότησης. Γιατί στην πραγματικότητα δεν συνομιλούν με την κοινωνία. Βρίσκονται αφοσιωμένα σε πολιτικές πλατφόρμες και διαρθρωτικά σχήματα που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές αντιλήψεις του κοινωνικού τους περίγυρου. Γιατί στην πραγματικότητα δεν συνομιλούν με την κοινωνία.
Αρχίζοντας από τα μικρότερα κόμματα των ιδεολογικών άκρων που υποτίθεται πως εκφράζουν την αντίθεσή τους προς το σύστημα, το αδιέξοδο είναι παραπάνω από φανερό. Το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ, που ολοένα και περισσότερο συγκλίνουν σε ταυτόσημες θέσεις και μοιάζουν με βίαια χωρισμένα δίδυμα αδέλφια, παλινδρομούν συγκεχυμένα πάνω σε μιά πολιτική ρητορική άρνησης και μηδενισμού. Δεν θέλουν τα περισσότερα από αυτά που κυριαρχούν στην εποχή μας. Είναι αντίθετοι στην παγκοσμιοποίηση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο Ευρώ, στον δημοκρατικό καπιταλισμό, στο ΝΑΤΟ σε κάθε στρατιωτική επέμβαση οπουδήποτε στον κόσμο ανεξάρτητα από αίτια και καταστάσεις, υποστηρίζουν τους μετανάστες κι αρνούνται μέτρα περιορισμού των κινήσεών τους αλλά απεχθάνονται τα αποτελέσματα της παρουσίας τους εδώ. Κοντολογής, τα κόμματα της εντόπιας κομμουνιστικής αριστεράς δυσαρεστούνται από τον δυτικό χαρακτήρα και ευρύτερο προσανατολισμό της χώρας. Κι έχουν μάθει να εκμεταλλεύονται την παραδοσιακή φιλο-αριστερή στάση μεγάλης μερίδας της ελληνικής κοινωνίας.
Πλήν όμως η δεξαμενή αυτή με τα χρόνια αρχίζει να στερεύει. Οι σημερινοί πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, απαιτούν προτάσεις αντιμετώπισης των προβλημάτων για να κινηθούν πολιτικά. Πότε ξανά κατά το παρελθόν δεν σημειώθηκε αποχή στους κόλπους των κομμάτων της αριστεράς. Το συμπέρασμα είναι πως οι απηρχαιωμένες κομμουνιστικές απόψεις δεν πείθουν. Το συνειδητοποιούν αυτό οι εξάγγελοι της λαικής εξέγερσης και ανυπακοής. Εκτός κι’ αν το μήνυμα ήταν, σε παραλλαγή της παλιάς επαναστατικής κραυγής του Μάο, πολεμήστε το σύστημα από τις παραλίες…
Το φαινόμενο του ΛΑΟΣ είναι ιδιαίτερο. Κατόρθωσε από το πολιτικό περιθώριο να μετακινηθεί στο κέντρο των εξελίξεων. Η εξήγηση βρίσκεται σε δύο κυρίως γεγονότα. Το ένα είναι η νομιμοποίηση που του προσέφερε στην καρδιά του κοινωνικού αστισμού η σοβαρή παρουσία της Νίκης Τζαβέλα. Για πρώτη φορά το κόμμα του Γ. Καρατζαφέρη πλαισιώθηκε από μιά προσωπικότητα της κεντρικής οικονομικής και κοινωνικής σκηνής. Η δύναμη των συμβολισμών αναδείχθηκε σε όλο της το πολιτικό μεγαλείο.
Το δεύτερο ζήτημα είναι η απίστευτης πολιτικής απρονοησίας αντίδραση στελεχών αλλά και της επίσημης ΝΔ στα λεγόμενα αλλά και σε ορισμένες θέσεις της ηγεσίας του ΛΑΟΣ. Η τακτική της λογομαχίας με τον κ. Καρατζαφέρη και το κόμμα του αφαιρεί πάντοτε από την μεγάλη παράταξη και προσθέτει στην μικρή. Ενώ για την ΝΔ αποτελούσε χρυσή ευκαιρία η πετυχημένη παρουσία του ΛΑΟΣ που με την τακτική της ανοχής και της μεγαλοθυμίας του μεγάλου πολιτικού οργανισμού θα μπορούσε εύκολα να αφομοιώσει. Στην ουσία, το πολιτικό ζήτημα που ανέδειξε το κόμμα του κ. Καρατζαφέρη, δίχως όμως πραγματικές προτάσεις για την λύση του, είναι το υπαρκτό ζήτημα των μεταναστών. Που τα μεγάλα κόμματα ξεπερνούσαν μέχρι προ τινος σαν ουσιαστικά ανύπαρκτο.
Κι’ εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η πολιτική αδυναμία της ΝΔ. Η οποία έχει αναδείξει σε αυτοσκοπό την επικοινωνία και τις έρευνες της κοινής γνώμης και έχει ξεχάσει την πολιτική. Δίχως στίγμα, σαφή ταυτότητα και οριοθετημένους πολιτικούς προσδιορισμούς η κυβερνητική πλειοψηφία επιχειρεί σαν κόμμα να απευθυνθεί στους πάντες. Πραγματικά όμως δεν μιλάει στην καρδιά κανενός. Κι όταν συμφέροντα θίγονται, γίνονται λάθη η εκτίθενται πράξεις και παραλείψεις στελεχών η οργή και η απαξίωση κορυφώνονται. Δεν υπάρχει κομματικο-ιδεολογικό ανάχωμα να συγκρατήσει την απογοήτευση και να υψώσει τείχη ανασυγκρότησης. Πλήν ίσως, για τους παλαιότερους, κάποιου παραδοσιακού κομματικού πατριωτισμού. Που βέβαια δεν αρκεί πλέον. Από το ζενίθ δηλαδή η κατρακύλα στο ναδιρ είναι άμεση, επίπονη και σχεδόν απόλυτη.
Για το ΠΑΣΟΚ το πρόβλημα βρίσκεται στην ζωντανή κληρονομιά του παρελθόντος. Αν εξαιρέσει κανείς τον Αρχηγό και κάποια κεντρικά στελέχη ελάχιστοι συνειδητοποιούν πως η κοινωνία στην οποία απευθύνονται δεν είναι ίδια με εκείνη που αγκάλιασε κάποτε το σύνθημα της τότε αλλαγής. Η κοινωνία σήμερα είναι περισσότερο εγωκεντρική, επηρεασμένη από τις πιέσεις του καθημερινού life style, βομβαρδιζόμενη από μηνύματα ενός παγκόσμιου χωριού και με ανάγκες εξατομικευμένες κι’ αλλιώτικες από τα παρωχημένα συνθήματα ενός σοσιαλιστικού εξισωτισμού. Αν δεν μορφοποιηθούν αυτές όλες οι ανάγκες σε ένα ενιαίο μήνυμα πολιτικής κινητοποίησης θα είναι σχεδόν αδύνατη η οικοδόμηση ενός κινήματος λαϊκής πλειοψηφίας.
Δεν είναι σίγουρα κάτι τέτοιο εύκολο. Διότι η ελληνική κοινωνία έχει πολυδιασπασθεί σε νησίδες μικροσυμφερόντων που απομυζούν κρατική προστασία και κοινοτικές ενισχύσεις. Και όλα αυτά πρέπει τώρα να αλλάξουν. Ο διεθνής δανεισμός δεν είναι πλέον εύκολος ενώ η Ευρώπη και η ίδια κλυδωνίζεται στις βασικές της δομές με έκδηλες πλέον οικονομικές αδυναμίες.
Κάποιος οφείλει να εμπνεύσει τις νεώτερες γενιές. Δίχως την δική τους κινητοποίηση ο τόπος δεν έχει μέλλον.
Ανδρέας Ανδριανόπουλος
Προς το παρόν θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Ανδρέα Ανδριανόπουλο για την άδεια αναδημοσίευσης άρθρου του, όπου με πολύ απλό τρόπο εξηγεί γιατί σήμερα τα πολιτικά κόμματα δεν έχουν τη δυνατότητα να συνομιλήσουν με την κοινωνία.
Πολιτικά κενά και ανακατατάξεις
(άρθρο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου)
Κάποιος οφείλει να εμπνεύσει τις νεώτερες γενιές. Δίχως την δική τους κινητοποίηση ο τόπος δεν έχει μέλλον.
Ολα τα κόμματα που πρωταγωνιστούν στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό έχουν ανάγκη πολιτικής ανασυγκρότησης. Γιατί στην πραγματικότητα δεν συνομιλούν με την κοινωνία. Βρίσκονται αφοσιωμένα σε πολιτικές πλατφόρμες και διαρθρωτικά σχήματα που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές αντιλήψεις του κοινωνικού τους περίγυρου. Γιατί στην πραγματικότητα δεν συνομιλούν με την κοινωνία.
Αρχίζοντας από τα μικρότερα κόμματα των ιδεολογικών άκρων που υποτίθεται πως εκφράζουν την αντίθεσή τους προς το σύστημα, το αδιέξοδο είναι παραπάνω από φανερό. Το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ, που ολοένα και περισσότερο συγκλίνουν σε ταυτόσημες θέσεις και μοιάζουν με βίαια χωρισμένα δίδυμα αδέλφια, παλινδρομούν συγκεχυμένα πάνω σε μιά πολιτική ρητορική άρνησης και μηδενισμού. Δεν θέλουν τα περισσότερα από αυτά που κυριαρχούν στην εποχή μας. Είναι αντίθετοι στην παγκοσμιοποίηση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο Ευρώ, στον δημοκρατικό καπιταλισμό, στο ΝΑΤΟ σε κάθε στρατιωτική επέμβαση οπουδήποτε στον κόσμο ανεξάρτητα από αίτια και καταστάσεις, υποστηρίζουν τους μετανάστες κι αρνούνται μέτρα περιορισμού των κινήσεών τους αλλά απεχθάνονται τα αποτελέσματα της παρουσίας τους εδώ. Κοντολογής, τα κόμματα της εντόπιας κομμουνιστικής αριστεράς δυσαρεστούνται από τον δυτικό χαρακτήρα και ευρύτερο προσανατολισμό της χώρας. Κι έχουν μάθει να εκμεταλλεύονται την παραδοσιακή φιλο-αριστερή στάση μεγάλης μερίδας της ελληνικής κοινωνίας.
Πλήν όμως η δεξαμενή αυτή με τα χρόνια αρχίζει να στερεύει. Οι σημερινοί πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, απαιτούν προτάσεις αντιμετώπισης των προβλημάτων για να κινηθούν πολιτικά. Πότε ξανά κατά το παρελθόν δεν σημειώθηκε αποχή στους κόλπους των κομμάτων της αριστεράς. Το συμπέρασμα είναι πως οι απηρχαιωμένες κομμουνιστικές απόψεις δεν πείθουν. Το συνειδητοποιούν αυτό οι εξάγγελοι της λαικής εξέγερσης και ανυπακοής. Εκτός κι’ αν το μήνυμα ήταν, σε παραλλαγή της παλιάς επαναστατικής κραυγής του Μάο, πολεμήστε το σύστημα από τις παραλίες…
Το φαινόμενο του ΛΑΟΣ είναι ιδιαίτερο. Κατόρθωσε από το πολιτικό περιθώριο να μετακινηθεί στο κέντρο των εξελίξεων. Η εξήγηση βρίσκεται σε δύο κυρίως γεγονότα. Το ένα είναι η νομιμοποίηση που του προσέφερε στην καρδιά του κοινωνικού αστισμού η σοβαρή παρουσία της Νίκης Τζαβέλα. Για πρώτη φορά το κόμμα του Γ. Καρατζαφέρη πλαισιώθηκε από μιά προσωπικότητα της κεντρικής οικονομικής και κοινωνικής σκηνής. Η δύναμη των συμβολισμών αναδείχθηκε σε όλο της το πολιτικό μεγαλείο.
Το δεύτερο ζήτημα είναι η απίστευτης πολιτικής απρονοησίας αντίδραση στελεχών αλλά και της επίσημης ΝΔ στα λεγόμενα αλλά και σε ορισμένες θέσεις της ηγεσίας του ΛΑΟΣ. Η τακτική της λογομαχίας με τον κ. Καρατζαφέρη και το κόμμα του αφαιρεί πάντοτε από την μεγάλη παράταξη και προσθέτει στην μικρή. Ενώ για την ΝΔ αποτελούσε χρυσή ευκαιρία η πετυχημένη παρουσία του ΛΑΟΣ που με την τακτική της ανοχής και της μεγαλοθυμίας του μεγάλου πολιτικού οργανισμού θα μπορούσε εύκολα να αφομοιώσει. Στην ουσία, το πολιτικό ζήτημα που ανέδειξε το κόμμα του κ. Καρατζαφέρη, δίχως όμως πραγματικές προτάσεις για την λύση του, είναι το υπαρκτό ζήτημα των μεταναστών. Που τα μεγάλα κόμματα ξεπερνούσαν μέχρι προ τινος σαν ουσιαστικά ανύπαρκτο.
Κι’ εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η πολιτική αδυναμία της ΝΔ. Η οποία έχει αναδείξει σε αυτοσκοπό την επικοινωνία και τις έρευνες της κοινής γνώμης και έχει ξεχάσει την πολιτική. Δίχως στίγμα, σαφή ταυτότητα και οριοθετημένους πολιτικούς προσδιορισμούς η κυβερνητική πλειοψηφία επιχειρεί σαν κόμμα να απευθυνθεί στους πάντες. Πραγματικά όμως δεν μιλάει στην καρδιά κανενός. Κι όταν συμφέροντα θίγονται, γίνονται λάθη η εκτίθενται πράξεις και παραλείψεις στελεχών η οργή και η απαξίωση κορυφώνονται. Δεν υπάρχει κομματικο-ιδεολογικό ανάχωμα να συγκρατήσει την απογοήτευση και να υψώσει τείχη ανασυγκρότησης. Πλήν ίσως, για τους παλαιότερους, κάποιου παραδοσιακού κομματικού πατριωτισμού. Που βέβαια δεν αρκεί πλέον. Από το ζενίθ δηλαδή η κατρακύλα στο ναδιρ είναι άμεση, επίπονη και σχεδόν απόλυτη.
Για το ΠΑΣΟΚ το πρόβλημα βρίσκεται στην ζωντανή κληρονομιά του παρελθόντος. Αν εξαιρέσει κανείς τον Αρχηγό και κάποια κεντρικά στελέχη ελάχιστοι συνειδητοποιούν πως η κοινωνία στην οποία απευθύνονται δεν είναι ίδια με εκείνη που αγκάλιασε κάποτε το σύνθημα της τότε αλλαγής. Η κοινωνία σήμερα είναι περισσότερο εγωκεντρική, επηρεασμένη από τις πιέσεις του καθημερινού life style, βομβαρδιζόμενη από μηνύματα ενός παγκόσμιου χωριού και με ανάγκες εξατομικευμένες κι’ αλλιώτικες από τα παρωχημένα συνθήματα ενός σοσιαλιστικού εξισωτισμού. Αν δεν μορφοποιηθούν αυτές όλες οι ανάγκες σε ένα ενιαίο μήνυμα πολιτικής κινητοποίησης θα είναι σχεδόν αδύνατη η οικοδόμηση ενός κινήματος λαϊκής πλειοψηφίας.
Δεν είναι σίγουρα κάτι τέτοιο εύκολο. Διότι η ελληνική κοινωνία έχει πολυδιασπασθεί σε νησίδες μικροσυμφερόντων που απομυζούν κρατική προστασία και κοινοτικές ενισχύσεις. Και όλα αυτά πρέπει τώρα να αλλάξουν. Ο διεθνής δανεισμός δεν είναι πλέον εύκολος ενώ η Ευρώπη και η ίδια κλυδωνίζεται στις βασικές της δομές με έκδηλες πλέον οικονομικές αδυναμίες.
Κάποιος οφείλει να εμπνεύσει τις νεώτερες γενιές. Δίχως την δική τους κινητοποίηση ο τόπος δεν έχει μέλλον.
Ανδρέας Ανδριανόπουλος
Πέμπτη 6 Αυγούστου 2009
Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην υγεία.
Γράφει: Τσιάκος Θεόδωρος, Ειδικός Παθολόγος, Ειδικός Τροπικής Λοιμωξιολογίας
Η Eυρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια έκρηξη επιδημιών και ασθενειών, που μεταδίδονται από έντομα και τρωκτικά, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, καθώς η Γηραιά Hπειρος γίνεται όλο πιο ζεστή και υγρή. Αυτά αναφέρει η περιληπτική ανακοίνωση του διήμερου συνέδριου του Eυρωπαϊκού Kέντρου Πρόληψης και Eλέγχου των Eπιδημιών (ECDC), το οποίο είχε ως αντικείμενο την αυξανόμένη απειλή από ασθένειες, που μεταδίδονται από κουνούπια, τσιμπούρια, μύγες και τρωκτικά.‘Oι κλιματικές αλλαγές αναμένεται να επιφέρουν τη διάδοση ασθενειών, όπως εγκεφαλίτιδα ή τσικουνγκούνια (τροπικός πυρετός). Tα σενάρια για τις κλιματικές αλλαγές προβλέπουν ότι πολλές περιοχές της Eυρώπης θα γίνουν πιο ζεστές και υγρές. Oι αλλαγές αυτές θα έχουν άμεσο αντίκτυπο σε αυτές τις ασθένειες, που μεταδίδονται μέσω εντόμων, προκαλώντας ενδεχομένως επιδημίες δάγκειου πυρετού, τσικουνγκούνια ή πυρετού του Δυτικού Nείλου.
’Ιδιαίτερη ανησυχία παρατηρείται για την εγκεφαλίτιδα, που θεωρείται μία από τις πλέον επικίνδυνες ασθένειες, αφού πλήττει το κεντρικό νευρικό σύστημα, η οποία απλώνεται ταχύτατα στην Eυρώπη. ‘O αριθμός κρουσμάτων σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης έχει αυξηθεί κατά 400% τα τελευταία 30 χρόνια. Πρέπει να ετοιμαστούμε για τα χειρότερα’! Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα ταχείας αντίδρασης μόλις εμφανιστούν οι ασθένειες. Τεχνικοί των εργαστηρίων και εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας θα πρέπει να βρίσκονται σε επαγρύπνηση και να ενημερωθούν για τα συμπτώματα των ασθενειών αυτών, ώστε να μπορούν να τις αναγνωρίσουν και να τις διαγνώσουν εγκαίρως.
Εκτός από τις κλιματικές αλλαγές, η απειλή των επιδημιών αυτών έχει αυξηθεί λόγω της παγκοσμιοποίησης και των επακόλουθων μετακινήσεων και εμπορικών σχέσεων. Xαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περσινή περίπτωση ταξιδιώτη, που είχε προσβληθεί από τσικουνγκούνια στην Iνδία και ο οποίος δέχθηκε τσίμπημα του ασιατικού κουνουπιού ‘τίγρης’ στην περιοχή της Pαβένας στην Iταλία.
Τροπικός πυρετός
Tο συγκεκριμένο έντομο έχει τη δυνατότητα μετάδοσης του τροπικού πυρετού, με αποτέλεσμα να προσβληθούν από τη νόσο πάνω από 250 άνθρωποι. Eπρόκειτο για την πρώτη επιδημία τσικουνγκούνια εκτός των τροπικών περιοχών. ‘Eχει αποδειχθεί ότι το ασιατικό κουνούπι ‘τίγρης’ εισήχθη στην Eυρώπη από τη βιομηχανία μεταχειρισμένων ελαστικών αυτοκινήτων, δεδομένου ότι αποτελούν άριστες περιοχές αναπαραγωγής για τα κουνούπια.Oμοίως, οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν μέσω του ίδιου είδους κουνουπιών με τον ιό του δάγκειου πυρετού, που αν και στους περισσότερους ανθρώπους εκδηλώνεται ως μια ήπια γρίπη, σε κάποιους εξελίσσεται σε αιμορραγικό πυρετό. Tο τελευταίο τεκμηριωμένο ξέσπασμα του δάγκειου πυρετού στην Eυρώπη εκδηλώθηκε στη χώρα μας την περίοδο 1927 - 1928 και προσέβαλε περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ προκάλεσε 1.000 θανάτους.Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Oργανισμού Yγείας για την ‘Προστασία της Yγείας στην Eυρώπη από τις Kλιματικές Aλλαγές’, υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 8% έως 15% μέχρι το 2050. Oι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι στις χώρες όπου η εισαγωγή της ελονοσίας συμπίπτει με την κοινωνικοοικονομική υποβάθμιση, την αποδυνάμωση των συστημάτων υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, την ανεξέλεγκτη διασυνοριακή μετανάστευση και την έλλειψη περιβαλλοντικής διαχείρισης για τον έλεγχο των κουνουπιών.
Στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. όλες οι χώρες που μπορεί να πληγούν από τη μετάδοση της ελονοσίας έχουν επικυρώσει τη Διακήρυξη της Tασκένδης, η οποία στοχεύει να περιορίσει τη γηγενή μετάδοση της ελονοσίας μέχρι το 2015. Aυτή τη στιγμή, σε 6 από τα 53 κράτη μέλη στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. (Aζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Kιργιστάν, Tατζικιστάν, Tουρκία και Oυζμπεκιστάν) εκθέτουν γηγενή μετάδοση της ελονοσίας.
Σήμα κινδύνου από τον Παγκόσμιο Oργανισμό Yγείας
O Παγκόσμιος Oργανισμός Yγείας τονίζει ότι οι κίνδυνοι για την Yγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι σημαντικοί και διαφορετικοί ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και συχνά μη αναστρέψιμοι.Oι παράγοντες επικινδυνότητας που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος και οι ασθένειες είναι από τους σημαντικότερους συντελεστές της παγκόσμιας επιβάρυνσης της υγείας, όπου συμπεριλαμβάνεται ο υποσιτισμός, (υπολογίζεται ότι σκοτώνει 3,7 εκατομμύρια ανθρώπους το χρόνο), η διάρροια (1,9 εκατομμύρια), η ελονοσία (0,9 εκατομμύρια). Tέτοιες καταστάσεις και άλλες επιπτώσεις στην υγεία θα επηρεάζονται διαρκώς όσο επιταχύνονται οι κλιματικές αλλαγές, λόγω των αρνητικών τους επιπτώσεων στην παραγωγή τροφίμων, στα αποθέματα νερού και στην ανθρώπινη ανθεκτικότητα σε ξενιστές και παθογόνα μικρόβια. H υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με τον ΠOY, προβλέπεται να προκαλέσει σοβαρές απειλές για την υγεία, όπως μέσα από καταιγίδες, πλημμύρες, κύματα ξηρασίας και φωτιές, με συνέπειες στον περιορισμό των αποθεμάτων νερού, στη διάθεση τροφίμων και στην παροχή υγειονομικών υπηρεσιών. Oι υψηλές θερμοκρασίες θα αλλάξουν την κατανομή και θα αυξήσουν τη συνολική επιβάρυνση για ορισμένες ασθένειες που προέρχονται από ξενιστές, τρόφιμα και νερά.
Αύξηση θνησιμότητας
H χειροτέρευση της ποιότητας του αέρα, ιδιαίτερα λόγω της ρύπανσης με όζον, θα αυξήσει την προδιάθεση για άσθμα και αναπνευστικές μολύνσεις, τον αριθμό των εισαγωγών σε νοσοκομεία, και τις ημέρες απουσίας από την εργασία και το σχολείο. Στην προσπάθεια εξεύρεσης περισσότερων πηγών ενέργειας θα αυξηθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και μαζί της θα αυξηθούν και οι ασθένειες που σχετίζονται με αυτή, καθώς και ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που προέρχονται από ποικίλες αιτίες και συμβαίνουν σε ποικίλες ηλικίες. Tέλος, η μεγαλύτερη συχνότητα και σοβαρότητα των κυμάτων του καύσωνα θα οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας και του θερμικού στρες και θερμοπληξίας, αναφέρεται.
Θανατηφόροι καύσωνες
Ο αυξανόμενος αριθμός των καυσώνων, που αναμένεται στο μέλλον να αυξηθεί περαιτέρω εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι του 2003, ένα έντονο κύμα καύσωνα χτύπησε ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης. Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν περισσότερους από 70.000 επιπλέον θανάτους έναντι του μέσου όρου σε σχέση με μια πενταετία πριν. Σε ό,τι αφορά τους πληθυσμούς στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση, έχει υπολογιστεί ότι η θνησιμότητα θα αυξάνεται κατά 1% έως 4% για κάθε αύξηση ενός βαθμού της θερμοκρασίας. Στα επεισόδια καύσωνα οι ηλικιωμένοι άνθρωποι αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου επειδή η γήρανση εξασθενίζει τη φυσιολογική ικανότητα του σώματος να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι, σύμφωνα με υπολογισμούς, αναμένονται 86.000 πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο στις χώρες της E.Ε. εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100 σε σχέση με την περίοδο 1961-1990. Σημειώνεται δε ότι η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων θα αυξήσει το ποσοστό του πληθυσμού που θα βρίσκεται σε κίνδυνο.
Πάντως, η άνοδος της θερμοκρασίας, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών θα μπορούσε να έχει και μερικά βραχυπρόθεσμα οφέλη σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη μειωμένη χειμερινή θνησιμότητα. Kι αυτό διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κατά 5% έως 30% τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Πιο ευάλωτοι παρουσιάζονται οι πάσχοντας από καρδιαγγειακές παθήσεις, επειδή το κρύο ευνοεί τη δημιουργία θρόμβων στα αίμα.
Σήμα κινδύνου για τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού
Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα. Oι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι δυσανάλογα σοβαρότερες στις ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού. Σε όλο τον πλανήτη, στις πιο ευάλωτες ομάδες ανήκουν οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι άνθρωποι υπό ιατρική παρακολούθηση. Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, περιοχές όπου επικρατεί υποσιτισμός, χώρες με κακές υποδομές, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα προσαρμογής στις κλιματικές αλλαγές και αντιμετώπισης των κινδύνων που σχετίζονται με αυτές.
Tο πόσο ευάλωτη είναι μια ομάδα πληθυσμού σχετίζεται με τον γεωγραφικό χώρο και κατά πόσο στη συγκεκριμένη περιοχή είναι διαδεδομένες ασθένειες που σχετίζονται με κλιματικές αλλαγές, αν υπάρχει ανέκαθεν πρόβλημα λειψυδρίας και περιορισμένης δυνατότητας για εξεύρεση τροφής και αν οι πληθυσμοί είναι απομονωμένοι. Tέτοιοι πληθυσμοί είναι εκείνοι που κατοικούν σε νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, ορεινές περιοχές, περιοχές με μόνιμη λειψυδρία, γιγαντουπόλεις και παράκτιες περιοχές σε αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς επίσης και φτωχοί όπως και άνθρωποι απροστάτευτοι από τα τοπικά συστήματα υγείας.
Ανησυχητικές ενδείξεις και εφιαλτικές προβλέψεις
400% έχει αυξηθεί o αριθμός των κρουσμάτων εγκεφαλίτιδας σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης κατά τα τελευταία 30 χρόνια
8% έως 15% θα μπορούσε να αυξηθεί ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία μέχρι το 2050
1% έως 4% θα αυξάνεται η θνησιμότητα στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά ένα βαθμό
86 χιλ. πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο αναμένονται στις χώρες της Eυρωπαϊκής ‘Eνωσης, εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100
70 χιλ. επιπλέον θανάτους ανέφεραν 12 ευρωπαϊκές χώρες μετά από το έντονο κύμα καύσωνα που χτύπησε το καλοκαίρι του 2003 ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης'
Oλες οι παραπάνω διαπιστώσεις κάνουν επιτακτική την ανάγκη παρέμβασης με σκοπό την ανακοπή της καταστροφικής αλλαγής του οικοσυστήματος μας.'
Η Eυρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια έκρηξη επιδημιών και ασθενειών, που μεταδίδονται από έντομα και τρωκτικά, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, καθώς η Γηραιά Hπειρος γίνεται όλο πιο ζεστή και υγρή. Αυτά αναφέρει η περιληπτική ανακοίνωση του διήμερου συνέδριου του Eυρωπαϊκού Kέντρου Πρόληψης και Eλέγχου των Eπιδημιών (ECDC), το οποίο είχε ως αντικείμενο την αυξανόμένη απειλή από ασθένειες, που μεταδίδονται από κουνούπια, τσιμπούρια, μύγες και τρωκτικά.‘Oι κλιματικές αλλαγές αναμένεται να επιφέρουν τη διάδοση ασθενειών, όπως εγκεφαλίτιδα ή τσικουνγκούνια (τροπικός πυρετός). Tα σενάρια για τις κλιματικές αλλαγές προβλέπουν ότι πολλές περιοχές της Eυρώπης θα γίνουν πιο ζεστές και υγρές. Oι αλλαγές αυτές θα έχουν άμεσο αντίκτυπο σε αυτές τις ασθένειες, που μεταδίδονται μέσω εντόμων, προκαλώντας ενδεχομένως επιδημίες δάγκειου πυρετού, τσικουνγκούνια ή πυρετού του Δυτικού Nείλου.
’Ιδιαίτερη ανησυχία παρατηρείται για την εγκεφαλίτιδα, που θεωρείται μία από τις πλέον επικίνδυνες ασθένειες, αφού πλήττει το κεντρικό νευρικό σύστημα, η οποία απλώνεται ταχύτατα στην Eυρώπη. ‘O αριθμός κρουσμάτων σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης έχει αυξηθεί κατά 400% τα τελευταία 30 χρόνια. Πρέπει να ετοιμαστούμε για τα χειρότερα’! Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα ταχείας αντίδρασης μόλις εμφανιστούν οι ασθένειες. Τεχνικοί των εργαστηρίων και εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας θα πρέπει να βρίσκονται σε επαγρύπνηση και να ενημερωθούν για τα συμπτώματα των ασθενειών αυτών, ώστε να μπορούν να τις αναγνωρίσουν και να τις διαγνώσουν εγκαίρως.
Εκτός από τις κλιματικές αλλαγές, η απειλή των επιδημιών αυτών έχει αυξηθεί λόγω της παγκοσμιοποίησης και των επακόλουθων μετακινήσεων και εμπορικών σχέσεων. Xαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περσινή περίπτωση ταξιδιώτη, που είχε προσβληθεί από τσικουνγκούνια στην Iνδία και ο οποίος δέχθηκε τσίμπημα του ασιατικού κουνουπιού ‘τίγρης’ στην περιοχή της Pαβένας στην Iταλία.
Τροπικός πυρετός
Tο συγκεκριμένο έντομο έχει τη δυνατότητα μετάδοσης του τροπικού πυρετού, με αποτέλεσμα να προσβληθούν από τη νόσο πάνω από 250 άνθρωποι. Eπρόκειτο για την πρώτη επιδημία τσικουνγκούνια εκτός των τροπικών περιοχών. ‘Eχει αποδειχθεί ότι το ασιατικό κουνούπι ‘τίγρης’ εισήχθη στην Eυρώπη από τη βιομηχανία μεταχειρισμένων ελαστικών αυτοκινήτων, δεδομένου ότι αποτελούν άριστες περιοχές αναπαραγωγής για τα κουνούπια.Oμοίως, οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν μέσω του ίδιου είδους κουνουπιών με τον ιό του δάγκειου πυρετού, που αν και στους περισσότερους ανθρώπους εκδηλώνεται ως μια ήπια γρίπη, σε κάποιους εξελίσσεται σε αιμορραγικό πυρετό. Tο τελευταίο τεκμηριωμένο ξέσπασμα του δάγκειου πυρετού στην Eυρώπη εκδηλώθηκε στη χώρα μας την περίοδο 1927 - 1928 και προσέβαλε περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ προκάλεσε 1.000 θανάτους.Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Oργανισμού Yγείας για την ‘Προστασία της Yγείας στην Eυρώπη από τις Kλιματικές Aλλαγές’, υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 8% έως 15% μέχρι το 2050. Oι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι στις χώρες όπου η εισαγωγή της ελονοσίας συμπίπτει με την κοινωνικοοικονομική υποβάθμιση, την αποδυνάμωση των συστημάτων υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, την ανεξέλεγκτη διασυνοριακή μετανάστευση και την έλλειψη περιβαλλοντικής διαχείρισης για τον έλεγχο των κουνουπιών.
Στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. όλες οι χώρες που μπορεί να πληγούν από τη μετάδοση της ελονοσίας έχουν επικυρώσει τη Διακήρυξη της Tασκένδης, η οποία στοχεύει να περιορίσει τη γηγενή μετάδοση της ελονοσίας μέχρι το 2015. Aυτή τη στιγμή, σε 6 από τα 53 κράτη μέλη στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. (Aζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Kιργιστάν, Tατζικιστάν, Tουρκία και Oυζμπεκιστάν) εκθέτουν γηγενή μετάδοση της ελονοσίας.
Σήμα κινδύνου από τον Παγκόσμιο Oργανισμό Yγείας
O Παγκόσμιος Oργανισμός Yγείας τονίζει ότι οι κίνδυνοι για την Yγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι σημαντικοί και διαφορετικοί ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και συχνά μη αναστρέψιμοι.Oι παράγοντες επικινδυνότητας που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος και οι ασθένειες είναι από τους σημαντικότερους συντελεστές της παγκόσμιας επιβάρυνσης της υγείας, όπου συμπεριλαμβάνεται ο υποσιτισμός, (υπολογίζεται ότι σκοτώνει 3,7 εκατομμύρια ανθρώπους το χρόνο), η διάρροια (1,9 εκατομμύρια), η ελονοσία (0,9 εκατομμύρια). Tέτοιες καταστάσεις και άλλες επιπτώσεις στην υγεία θα επηρεάζονται διαρκώς όσο επιταχύνονται οι κλιματικές αλλαγές, λόγω των αρνητικών τους επιπτώσεων στην παραγωγή τροφίμων, στα αποθέματα νερού και στην ανθρώπινη ανθεκτικότητα σε ξενιστές και παθογόνα μικρόβια. H υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με τον ΠOY, προβλέπεται να προκαλέσει σοβαρές απειλές για την υγεία, όπως μέσα από καταιγίδες, πλημμύρες, κύματα ξηρασίας και φωτιές, με συνέπειες στον περιορισμό των αποθεμάτων νερού, στη διάθεση τροφίμων και στην παροχή υγειονομικών υπηρεσιών. Oι υψηλές θερμοκρασίες θα αλλάξουν την κατανομή και θα αυξήσουν τη συνολική επιβάρυνση για ορισμένες ασθένειες που προέρχονται από ξενιστές, τρόφιμα και νερά.
Αύξηση θνησιμότητας
H χειροτέρευση της ποιότητας του αέρα, ιδιαίτερα λόγω της ρύπανσης με όζον, θα αυξήσει την προδιάθεση για άσθμα και αναπνευστικές μολύνσεις, τον αριθμό των εισαγωγών σε νοσοκομεία, και τις ημέρες απουσίας από την εργασία και το σχολείο. Στην προσπάθεια εξεύρεσης περισσότερων πηγών ενέργειας θα αυξηθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και μαζί της θα αυξηθούν και οι ασθένειες που σχετίζονται με αυτή, καθώς και ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που προέρχονται από ποικίλες αιτίες και συμβαίνουν σε ποικίλες ηλικίες. Tέλος, η μεγαλύτερη συχνότητα και σοβαρότητα των κυμάτων του καύσωνα θα οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας και του θερμικού στρες και θερμοπληξίας, αναφέρεται.
Θανατηφόροι καύσωνες
Ο αυξανόμενος αριθμός των καυσώνων, που αναμένεται στο μέλλον να αυξηθεί περαιτέρω εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι του 2003, ένα έντονο κύμα καύσωνα χτύπησε ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης. Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν περισσότερους από 70.000 επιπλέον θανάτους έναντι του μέσου όρου σε σχέση με μια πενταετία πριν. Σε ό,τι αφορά τους πληθυσμούς στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση, έχει υπολογιστεί ότι η θνησιμότητα θα αυξάνεται κατά 1% έως 4% για κάθε αύξηση ενός βαθμού της θερμοκρασίας. Στα επεισόδια καύσωνα οι ηλικιωμένοι άνθρωποι αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου επειδή η γήρανση εξασθενίζει τη φυσιολογική ικανότητα του σώματος να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι, σύμφωνα με υπολογισμούς, αναμένονται 86.000 πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο στις χώρες της E.Ε. εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100 σε σχέση με την περίοδο 1961-1990. Σημειώνεται δε ότι η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων θα αυξήσει το ποσοστό του πληθυσμού που θα βρίσκεται σε κίνδυνο.
Πάντως, η άνοδος της θερμοκρασίας, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών θα μπορούσε να έχει και μερικά βραχυπρόθεσμα οφέλη σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη μειωμένη χειμερινή θνησιμότητα. Kι αυτό διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κατά 5% έως 30% τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Πιο ευάλωτοι παρουσιάζονται οι πάσχοντας από καρδιαγγειακές παθήσεις, επειδή το κρύο ευνοεί τη δημιουργία θρόμβων στα αίμα.
Σήμα κινδύνου για τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού
Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα. Oι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι δυσανάλογα σοβαρότερες στις ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού. Σε όλο τον πλανήτη, στις πιο ευάλωτες ομάδες ανήκουν οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι άνθρωποι υπό ιατρική παρακολούθηση. Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, περιοχές όπου επικρατεί υποσιτισμός, χώρες με κακές υποδομές, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα προσαρμογής στις κλιματικές αλλαγές και αντιμετώπισης των κινδύνων που σχετίζονται με αυτές.
Tο πόσο ευάλωτη είναι μια ομάδα πληθυσμού σχετίζεται με τον γεωγραφικό χώρο και κατά πόσο στη συγκεκριμένη περιοχή είναι διαδεδομένες ασθένειες που σχετίζονται με κλιματικές αλλαγές, αν υπάρχει ανέκαθεν πρόβλημα λειψυδρίας και περιορισμένης δυνατότητας για εξεύρεση τροφής και αν οι πληθυσμοί είναι απομονωμένοι. Tέτοιοι πληθυσμοί είναι εκείνοι που κατοικούν σε νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, ορεινές περιοχές, περιοχές με μόνιμη λειψυδρία, γιγαντουπόλεις και παράκτιες περιοχές σε αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς επίσης και φτωχοί όπως και άνθρωποι απροστάτευτοι από τα τοπικά συστήματα υγείας.
Ανησυχητικές ενδείξεις και εφιαλτικές προβλέψεις
400% έχει αυξηθεί o αριθμός των κρουσμάτων εγκεφαλίτιδας σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης κατά τα τελευταία 30 χρόνια
8% έως 15% θα μπορούσε να αυξηθεί ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία μέχρι το 2050
1% έως 4% θα αυξάνεται η θνησιμότητα στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά ένα βαθμό
86 χιλ. πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο αναμένονται στις χώρες της Eυρωπαϊκής ‘Eνωσης, εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100
70 χιλ. επιπλέον θανάτους ανέφεραν 12 ευρωπαϊκές χώρες μετά από το έντονο κύμα καύσωνα που χτύπησε το καλοκαίρι του 2003 ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης'
Oλες οι παραπάνω διαπιστώσεις κάνουν επιτακτική την ανάγκη παρέμβασης με σκοπό την ανακοπή της καταστροφικής αλλαγής του οικοσυστήματος μας.'
Τετάρτη 5 Αυγούστου 2009
Η Γη θα «Φλέγεται» μετά το 2011
Ανησυχία προκαλεί έρευνα που πραγματοποίησαν επιστήμονες της ΝΑSΑ σύμφωνα με την οποία η θερμοκρασία της Γης αυξάνεται με πολύ ταχύτερο ρυθμό απ΄ όσο πιστεύαμε ως σήμερα. Το 1998 θεωρείται έτος-ορόσημο για το παγκόσμιο κλίμα, αφού τότε ο πλανήτης βίωσε τις υψηλότερες θερμοκρασίες του 20ού αιώνα. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία το 1998 άγγιξε τους 15 βαθμούς Κελσίου.
Εν τούτοις τα αμέσως επόμενα χρόνια οι τιμές της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας μειώθηκαν σε σχέση με τα επίπεδα του 1998, γεγονός που εκμεταλλεύθηκαν όσοι έθεταν σε αμφισβήτηση το «φαινόμενο του θερμοκηπίου» για να υποστηρίξουν ότι αέρια όπως το διοξείδιο του άνθρακα που βρίσκονται σε αυξημένα επίπεδα στην ατμόσφαιρα τις τελευταίες δεκαετίες δεν συμβάλλουν στην αύξηση της θερμοκρασίας. Η έρευνα που δημοσιοποίησε τώρα η ΝΑSΑ ανατρέπει αυτά που γνωρίζαμε. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θερμοκρασία μετά το 1998 μειώθηκε για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή εκείνη την εποχή η ηλιακή δραστηριότητα πέρασε μια φάση ύφεσης και, δεύτερον, επειδή το φαινόμενο Ελ Νίνιο ψύχρανε τον Ειρηνικό ωκεανό.
Όπως όμως αναφέρεται στη νέα έρευνα της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διαστήματος, από εφέτος και η ύφεση της ηλιακής δραστηριότητας σταματά και οι επιπτώσεις του φαινομένου Ελ Νίνιο αντιστρέφονται, καθώς εκτιμάται ότι, εν αντιθέσει προς ό,τι συνέβαινε παλαιότερα, η «δράση» του θα προκαλεί ακόμη και καύσωνες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μετά το 2011 και για την επόμενη δεκαετία σχεδόν κάθε χρόνο η θερμοκρασία του πλανήτη θα είναι πιο υψηλή από εκείνη του 1998. Επισημαίνουν μάλιστα ότι σε περίπτωση που κάποια χρονιά η θερμοκρασία θα είναι μικρότερη από εκείνη του 1998 θα θεωρείται «ασυνήθιστο» μετεωρολογικό γεγονός. «Το μέγεθος της αύξησης της θερμοκρασίας εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας τα επόμενα χρόνια θα είναι τόσο μεγάλο ώστε κανένα φυσικό φαινόμενο δεν θα μπορεί να την αναστρέψει σε βάθος χρόνου, αλλά μόνο περιστασιακά» δήλωσε στην «Daily Τelegraph» στέλεχος της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ.
(Από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 30/07/2009)
Εν τούτοις τα αμέσως επόμενα χρόνια οι τιμές της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας μειώθηκαν σε σχέση με τα επίπεδα του 1998, γεγονός που εκμεταλλεύθηκαν όσοι έθεταν σε αμφισβήτηση το «φαινόμενο του θερμοκηπίου» για να υποστηρίξουν ότι αέρια όπως το διοξείδιο του άνθρακα που βρίσκονται σε αυξημένα επίπεδα στην ατμόσφαιρα τις τελευταίες δεκαετίες δεν συμβάλλουν στην αύξηση της θερμοκρασίας. Η έρευνα που δημοσιοποίησε τώρα η ΝΑSΑ ανατρέπει αυτά που γνωρίζαμε. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θερμοκρασία μετά το 1998 μειώθηκε για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή εκείνη την εποχή η ηλιακή δραστηριότητα πέρασε μια φάση ύφεσης και, δεύτερον, επειδή το φαινόμενο Ελ Νίνιο ψύχρανε τον Ειρηνικό ωκεανό.
Όπως όμως αναφέρεται στη νέα έρευνα της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διαστήματος, από εφέτος και η ύφεση της ηλιακής δραστηριότητας σταματά και οι επιπτώσεις του φαινομένου Ελ Νίνιο αντιστρέφονται, καθώς εκτιμάται ότι, εν αντιθέσει προς ό,τι συνέβαινε παλαιότερα, η «δράση» του θα προκαλεί ακόμη και καύσωνες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μετά το 2011 και για την επόμενη δεκαετία σχεδόν κάθε χρόνο η θερμοκρασία του πλανήτη θα είναι πιο υψηλή από εκείνη του 1998. Επισημαίνουν μάλιστα ότι σε περίπτωση που κάποια χρονιά η θερμοκρασία θα είναι μικρότερη από εκείνη του 1998 θα θεωρείται «ασυνήθιστο» μετεωρολογικό γεγονός. «Το μέγεθος της αύξησης της θερμοκρασίας εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας τα επόμενα χρόνια θα είναι τόσο μεγάλο ώστε κανένα φυσικό φαινόμενο δεν θα μπορεί να την αναστρέψει σε βάθος χρόνου, αλλά μόνο περιστασιακά» δήλωσε στην «Daily Τelegraph» στέλεχος της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ.
(Από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 30/07/2009)
Τρίτη 4 Αυγούστου 2009
Η «γέννηση» της ανακύκλωσης στην Ελλάδα.
Του Κώστα Ονισένκο
onisenko@kathimerini.gr
Πριν από λίγο καιρό ο Στίβεν Χόκινγκ, με μια δυσοίωνη πρόβλεψη, δήλωσε πως αν το ανθρώπινο είδος θέλει να επιζήσει, θα πρέπει να μετακομίσει σε άλλο πλανήτη. Λίγα χρόνια νωρίτερα μια τέτοια σκέψη θα περιοριζόταν στα συγγράμματα επιστημονικής φαντασίας ενώ σήμερα αναμένεται να τεθεί σοβαρά στο τραπέζι των συζητήσεων. Ο λόγος δεν είναι η ανάπτυξη διαστημικής τεχνολογίας αλλά το γεγονός ότι μέρα με τη μέρα το περιβάλλον του γαλάζιου πλανήτη γίνεται όλο και λιγότερο βιώσιμο για τον άνθρωπο εξαιτίας της μόλυνσης και στέρησης των πηγών.
Το πρόβλημα της διαχείρισης των αποβλήτων αποτελεί ένα από τα τρία σημαντικότερα παγκοσμίως, μαζί με την έλλειψη νερού και τις κλιματικές αλλαγές ενώ μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Τα τρία αυτά προβλήματα τείνουν να ενωθούν σε ένα ενώ και η αντιμετώπισή τους απαιτεί μια ενιαία πολιτική. Η τελευταία τάση στην επιστήμη της διαχείρισης αποβλήτων απαιτεί π.χ. να διαλέγουμε τρόπους που να μην συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή, κάτι που δεν μας απασχολούσε πριν από μια δεκαετία.
Τρεις είναι οι βασικές πηγές αποβλήτων: το περίσσευμα απόκτησης πρώτων υλών, ο μετασχηματισμός των πρώτων υλών σε προϊόντα και το περίσσευμα των προϊόντων μετά τη χρήση τους. Μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα προσανατολίζεται περισσότερο στην τρίτη φάση παραγωγής αποβλήτων, στα αστικά απορρίμματα. Στην πραγματικότητα όμως, τα απόβλητα των δύο προηγούμενων φάσεων είναι πολύ περισσότερα, πολύ συχνά πιο επικίνδυνα και συνδέονται στενά με την επιβίωση της ανθρωπότητα, διότι συμβάλλουν στην εξάντληση των πρώτων υλών.
Ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική
Κάθε χρόνο, η Ευρώπη παράγει 1,3 δισ. τόνους αποβλήτων. Η περιβαλλοντική επιβάρυνση, σε συνδυασμό με μια σειρά από προβλήματα που φέρουν οι τόνοι βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων, έχει αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει σειρά μέτρων για να στηρίξει την ανακύκλωση.
Τρεις είναι οι αρχές της Ε.Ε για τη διαχείριση αποβλήτων: 1. Πρόληψη παραγωγής. Να παράγουμε, δηλαδή, μόνο σε βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο,2. Μέγιστη ανακύκλωση στερεών αποβλήτων. Να υποκαταστήσουμε δηλαδή ένας μέρος των πρώτων υλών με ανακυκλωμένα προϊόντα, 3. Ενεργειακή χρήση όλων των περισσευμάτων.
Χάσμα στην εφαρμογή της ανακύκλωσης
Η Ένωση απαίτησε από τους εταίρους κοινούς ρυθμούς όσον αφορά τις οδηγίες διαχείρισης αποβλήτων, με συγκεκριμένα αποτελέσματα σε καθορισμένες ημερομηνίες. Οι δυσκολίες δεν άργησαν να φανούν αφού οι χώρες της βόρειας Ευρώπης έχουν σαφές «προβάδισμα» ενώ μερικές έχουν καλύψει τις απαιτήσεις τις Ε.Ε., πριν καν αυτές τεθούν.
Η απόσταση που καλούνται να καλύψουν οι μεσογειακές χώρες είναι μεγάλη εφόσον στη Δανία, για παράδειγμα, η αποτέφρωση έχει ιστορία 120 ετών και είναι λογικό να έχουν αναπτυχθεί ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων. Στα παραπάνω συμπεριλαμβάνεται η πολυετής ανάπτυξη βαριάς βιομηχανίας και οι χαμηλές θερμοκρασίες που κατέστησαν ανάγκη την καύση απορριμμάτων για λόγους θέρμανσης. Οι παράγοντες αυτοί σχεδόν απουσίαζαν από τις μεσογειακές χώρες.
Πρόβλημα κοινωνικής ευθύνης
Για να λυθεί το πρόβλημα χρειάζεται μια αλλαγή του καταναλωτικού και παραγωγικού μοντέλου. Να παράγουμε περισσότερα προϊόντα, χρησιμοποιώντας λιγότερους φυσικούς πόρους. Να παίρνουμε φυσικούς πόρους, παράγοντας λιγότερα απόβλητα κατά την παραγωγή τους και να καταναλώνουμε πιο φιλικά προς το περιβάλλον. Η κατανάλωση αφορά τον πολίτη, τα δύο προηγούμενα στάδια αφορούν τη βιομηχανία. Αυτά επισημαίνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων κ. Αντώνης Μαυρόπουλος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η οριστική λύση της διαχείρισης αποβλήτων είναι ένας ριζικός κοινωνικός μετασχηματισμός και για αυτό δεν γίνεται εύκολα. «Το πρόβλημα της αλλαγής διαχείρισης αποβλήτων είναι κοινωνικό και όχι τεχνικό. Τεχνικά έχουμε τους τρόπους. Είναι θέμα οικονομίας, κοινωνίας, κοινωνικών δομών και κατανάλωσης» συμπληρώνει. Ο κ. Μαυρόπουλος αναφέρει ένα προσωπικό παράδειγμα για να τονίσει την πολυπλοκότητα των προβλημάτων που ανακύπτουν, σε περιπτώσεις που η προσπάθεια εκσυγχρονισμού διαχείρισης απορριμμάτων σκοντάφτει σε «απροετοίμαστο» κοινό. «Πριν από μερικά χρόνια, ένας γνωστός μου από την Αυστρία, καθηγητής πανεπιστημίου, έκανε ένα ερευνητικό πρόγραμμα για να μάθει ποιος είναι ο κύκλος ζωής των παιδικών πανών. Οι πάνες είναι μιας χρήσεως και παράγονται μαζικά σαν απόβλητα, ενώ είναι και πολύ επιβαρυμένα με οργανικά φορτία και πλαστικό. Ο συγκεκριμένος επιστήμονας ήθελε να φτιάξει μια πάνα που να μην είναι μιας χρήσεως αλλά να αλλάζει μόνο το κομμάτι που λερώνεται και το υπόλοιπο να ξαναχρησιμοποιείται. Όταν έγινε η ανάλυση επιθυμιών των καταναλωτών διαπιστώθηκε πως η πλειοψηφία των γονέων δεν ήθελε να επαναχρησιμοποιεί τις πάνες, γιατί τις θεωρεί βρώμικες. Δεν μπήκαν καν στη διαδικασία να το σκεφτούν αφού είχαν την ευκολία της μιας χρήσεως. Διαπίστωσε επίσης ότι οι συνδικαλιστικές ενώσεις, με τις οποίες ήρθε σε επαφή, αντιδρούσαν έντονα στην αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας, διότι αυτό θα οδηγούσε σε μείωση κατανάλωσης πλαστικού άρα και σε πιθανή μείωση θέσεων εργασίας. Η βαριά βιομηχανία, από τη θέση της, ζήτησε επιδοτήσεις για να προχωρήσει σε αλλαγές παραγωγής».
Η πολιτεία πρέπει να φροντίσει για:
- Πυκνό δίκτυο κάδων. Θα πρέπει οι περισσότερες περιοχές να έχουν κάδους για ανακυκλώσιμα υλικά
- Τακτική ενημέρωση και υπενθύμιση αναγκαιότητας της ανακύκλωσης
- Τακτική αποκομιδή των απορριμμάτων
Οι πολίτες θα πρέπει να σκεφτούν ότι:
1. Πρέπει να ανακυκλώνονται όσο το δυνατόν περισσότερα υλικά
2. Η ανακύκλωση απαιτεί αλλαγή των καθημερινών συνηθειών
3. Το σημερινό πρόβλημα των αποβλήτων μεταφέρεται στα παιδιά μας. Η αδιαφορία υποθηκεύει το δικό τους μέλλον
4. Η ανακύκλωση θα πρέπει να γίνει απαίτηση, αντίστοιχη με τις κοινωνικές παροχές όπως Παιδεία, Υγεία κ.α
5. Η ανακύκλωση είναι θέμα πολιτισμού και αισθητικής
Στην Ελλάδα με καθυστέρηση
Το περιβαλλοντικό κίνημα έφτασε καθυστερημένα στην Ελλάδα, κατά τη δεκαετία του 80', οπότε ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες εναλλακτικής διαχείρισης, ενώ οι πολίτες δεν έχουν αποκτήσει ακόμα πλήρη οικολογική συνείδηση. Ένα μεγάλο μέρος της χώρας είναι αραιοκατοικημένο και, εν μέρει, επικρατεί η αντίληψη πως πάντα θα βρεθεί ένας χώρος για να «φιλοξενήσει» τα σκουπίδια. Σε αρκετές περιοχές μάλιστα, δεν έχουν δημιουργηθεί Χώροι Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ) και τα απορρίμματα καταλήγουν σε πάσης φύσεως χωματερές.
Τα ποσοστά ανακύκλωσης είναι ακόμα χαμηλά και σε σχέση με τις επιταγές της Ε. Έ. αλλά και τις περιβαλλοντικές ανάγκες. Αξιόλογες προσπάθειες έγιναν σ'αυτή την κατεύθυνση κατά την περασμένη δεκαετία. Από πλευράς αποτελεσματικότητας ξεχωρίζει η ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου με νομοθεσία που επιβάλλει την εναλλακτική διαχείριση στα απόβλητα των συσκευασιών, στα ορυκτέλαια, τα αυτοκίνητα, τις μπαταρίες, τις ηλεκτρικές συσκευές, τα ελαστικά κ.α.
Παράλληλα, θεσπίστηκε και ο επίσημος φορέας. Το μεγαλύτερο σχήμα ανακύκλωσης που λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα είναι η Ελληνική Εταιρία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ). Πρόκειται για μια ημικρατική εταιρία που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία των βιομηχάνων σε συνεργασία με την Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων (ΚΕΔΚΕ) και υπό την εποπτεία του ΥΠΕΧΩΔΕ.
Ο Γενικός Διευθυντής της ΕΕΑΑ κ. Γιάννης Ραζής αναφέρεται στην ανάπτυξη της ανακύκλωσης τα τελευταία χρόνια: «Ακολουθώντας τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης η χώρα μας από το 2003 και μετά έχει δημιουργηθεί το θεσμικό πλαίσιο, ενώ οργανώθηκαν τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών και άλλων προϊόντων. Νομίζω ότι έτσι η υπόθεση της ανακύκλωσης τίθεται σε άλλες βάσεις, καθώς δημιουργείται ο μηχανισμός εκείνος που θα στηρίξει οικονομικά την προσπάθεια της ανακύκλωσης. Είναι γνωστό πως η ανακύκλωση, ως ανώτερη μορφή αξιοποίησης αποβλήτων συσκευασίας, κοστίζει. Ο τρόπος με τον οποίο έχει επιλεγεί να γίνει αυτή η χρηματοδότηση είναι η κοστολόγηση της συσκευασίας και των εταιρειών εκείνων που διαθέτουν συσκευασμένα προϊόντα στην αγορά. Αυτά τα τρία χρόνια έχουν γίνει σοβαρά βήματα, υπάρχει ένα δίκτυο κάδων που έχει εξαπλωθεί με τη συνεργασία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε πολλές πόλεις της χώρας με πάνω από 25.000 κάδους και 100 αυτοκίνητα. Το 2005 είχαμε μαζέψει γύρω στις 65 τόνους από συσκευασίες που ανακυκλώθηκαν ενώ για το 2006 υπολογίζουμε ότι θα κλείσουμε με πάνω από 200.000 τόνους. Νομίζω ότι έχουν τεθεί κάποιες βάσεις με τη βοήθεια όλων, αλλά κυρίως των κατοίκων και θα μπορέσουμε να επιτύχουμε το στόχο που έχει θέσει η χώρα».
Όσον αφορά τη δυνατότητα επενδύσεων στον τομέα της ανακύκλωσης ο κ. Ραζής σχολιάζει: «Δημιουργείται μια καινούρια αγορά με υπηρεσίες διαλογής και προώθησης ανακυκλώσιμων υλικών, όχι μόνο για τις συσκευασίες αλλά και για ηλεκτρικές συσκευές, ελαστικά, λιπαντικά κ.τ.λ Εμείς, για παράδειγμα, έχουμε συνεργασία με δύο κέντρα διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών στην Αττική. Είναι ένα καινούριο οικονομικό πεδίο που έχει κάποιο ενδιαφέρον. Πιστεύω ότι οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες είναι κάτι που άξιζε να το προσέξει ένας επιχειρηματίας».
Ρίχνουν στους κάδους ό,τι να' ναι Ο κ. Χρήστος Τεντόμας (αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Αστικού Σχεδιασμού και Περιβάλλοντος του δήμου Αθηναίων) δηλώνει ευχαριστημένος από την ανταπόκριση του κόσμου στο πρόγραμμα ανακύκλωσης αλλά επισημαίνει και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το πρόγραμμα στην πρωτεύουσα. «Το βασικό είναι ο κόσμος να μην ρίχνει άλλα απορρίμματα στους μπλε κάδους πλην των ανακυκλώσιμων. Αυτό είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, αν και βλέπουμε σαφή βελτίωση. Από κει που το ποσοστό του ανακυκλώσιμου υλικού που βρίσκαμε στους κάδους ήταν γύρω στο 20%, σήμερα έχει φτάσει το 50 με 60%. Το γενικότερο πρόβλημα συγκομιδής απορριμμάτων που παρουσιάστηκε επιβάρυνε και την ανακύκλωση, αφού ο κόσμος έβρισκε τους κάδους γεμάτους και άφηνε τα σκουπίδια στους κάδους ανακύκλωσης».
Δευτέρα 3 Αυγούστου 2009
Υπάρχει πραγματική Δημοκρατία;
Tα καθεστώτα που συνεχίζουμε να ορίζουμε δημοκρατικά έχουν αληθινά δημοκρατικό χαρακτήρα ή μήπως δεν αξίζουν αυτόν τον χαρακτηρισμό και λειτουργούν ως συγκάλυψη της κυριαρχίας πανίσχυρων ολιγαρχιών;
Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο των στοχασμών που αναπτύσσει ο ιταλός ιστορικός Μάσιμο Σαλβαντόρι στο βιβλίο του «Democrazie senza democrazia» (Laterza, 2009). Ο Σαλβαντόρι υπενθυμίζει ότι ιδρυτική φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι ο κυρίαρχος λαός να είναι σε θέση να επιλέγει και να εκλέγει τους αντιπροσώπους του στα κοινοβούλια και να ελέγχει αποτελεσματικά τη δράση της κυβέρνησης.
Φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι, επίσης, οι θεσμοί και οι νόμοι που αποβλέπουν στη ρύθμιση της κοινής ζωής να είναι ο καρπός αποφάσεων εκείνων που ασκούν, χάρη στη λαϊκή ανάθεση, την κυρίαρχη εξουσία. Επομένως, να μην υπάρχουν επιμέρους εξουσίες που θα ξεφεύγουν από το δημοκρατικό έλεγχο και θα μπορούν να επηρεάζουν καθοριστικά τη ζωή του κοινωνικού συνόλου. Φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι να υπάρχει ελεύθερη πληροφόρηση που θα καθρεφτίζει την πολλαπλότητα των ιδεολογικών ρευμάτων και των συμφερόντων και θα αποτρέπει ασφυκτικές εξαρτήσεις από ισχυρά οικονομικά ή πολιτικά κέντρα. Με δυο λόγια, η φιλοδοξία και ο σκοπός της δημοκρατίας είναι να εμποδίζει τη δημιουργία μιας κατάστασης πραγμάτων στην οποία ορισμένοι (λίγοι) αποφασίζουν για τους άλλους (τους πολλούς) επειδή διαθέτουν μεγάλη οικονομική ή πολιτική ισχύ, η οποία ξεφεύγει από κάθε δημοκρατικό έλεγχο.
Αυτή είναι, όμως, η κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης. Πελώριες εξουσίες -που ευνοούνται και επωφελούνται πολύ από την παγκοσμιοποίηση- δρουν ανεμπόδιστα, πέρα από κάθε δυνατότητα δημοκρατικού ελέγχου από το λαό, τον οποίο συνεχίζουμε να ονομάζουμε «κυρίαρχο».
Στο σύγχρονο κόσμο παρατηρούμε πράγματι τη διαρκή αύξηση της ισχύος περιορισμένων οικονομικών ολιγαρχιών, οι οποίες είναι σε θέση να παίρνουν κρίσιμες αποφάσεις σε εθνική και διεθνή κλίμακα σχετικά με την παραγωγή και την κατανομή πελώριων πόρων στρατηγικής σημασίας για τους πληθυσμούς των διάφορων κρατών, χωρίς καν να τις αγγίζει η δημοκρατική διαδικασία. Παρατηρούμε επίσης μια γενική τάση στο εσωτερικό των κρατών προς την αυξανόμενη υποβάθμιση του «κυρίαρχου» λαού σε μια μάζα καταναλωτών που υφίσταται παθητικά την πρωτοβουλία πολιτικών και κομματικών ολιγαρχιών.
Υποτίθεται ότι στα δημοκρατικά καθεστώτα ο «κυρίαρχος» λαός πρέπει να αποτελείται από άτομα τα οποία διαθέτουν τις αναγκαίες πληροφορίες, ώστε να μπορούν να κρίνουν τα προγράμματα που προτείνονται από τα κόμματα που ανταγωνίζονται για την κυβερνητική εξουσία.
Πρέπει να αποτελείται από άτομα που διαθέτουν ίση ικανότητα συμμετοχής στη συζήτηση για τις δημόσιες υποθέσεις και για το πρακτέο. Που έχουν τα μέσα για να ασκούν μιαν αποτελεσματική επιρροή στους προσανατολισμούς και στις αποφάσεις των κομμάτων και κυρίως της κυβέρνησης. Αλλά ένας «κυρίαρχος λαός» με αυτές τις ιδιότητες δεν υπήρξε ποτέ στο παρελθόν και δεν υπάρχει και σήμερα πουθενά. Αυτό το μοντέλο ενεργητικής και συνειδητής συμμετοχής δεν το προσεγγίζουν καν τα σύγχρονα φιλελεύθερα-δημοκρατικά συστήματα.
Με βάση την αρχή της πολιτικής ισότητας, όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στα κανάλια της πολιτικής επιρροής. Στην πραγματικότητα, όμως, η πρόσβαση σε αυτά τα κανάλια είναι δυνατή μόνο για μικρές μειοψηφίες, που τη χρησιμοποιούν για να αποκλείουν άλλους.
Από τη στιγμή που αυτά τα κανάλια βρίσκονται υπό τον έλεγχο λίγων, η πλειοψηφία καταλήγει να κατευθύνεται από μειοψηφίες οι οποίες κατέχουν τα αποφασιστικά εργαλεία όχι μόνον για να επηρεάζουν και να καθοδηγούν, αλλά και για να διαμορφώνουν και να χειραγωγούν την ίδια τη συναίνεση της πλειοψηφίας. Αν παρατηρήσουμε την πολιτική σκηνή των δυτικών δημοκρατιών, μπορούμε εύκολα να αντιληφθούμε το ότι οι πλούσιοι είναι γενικά σε θέση να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρουν ο οικονομικός και κοινωνικός πλουραλισμός, οι πολιτικές ελευθερίες, η νομική ισότητα των δικαιωμάτων, έτσι ώστε να κατισχύουν στη νομοθεσία τα «ισχυρά» συμφέροντα.
Ο Σαλβαντόρι υποδεικνύει τρεις βασικές προϋποθέσεις για μια πιθανή μελλοντική αναγέννηση της δημοκρατίας: 1) την ικανότητα των πολιτικών αρχών των κρατών και των διεθνών οργανισμών να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τις οικονομικές ολιγαρχίες, 2) την απαλλαγή των μέσων μαζικής επικοινωνίας από την κυριαρχία και τον έλεγχο των ισχυρών οικονομικών συγκροτημάτων, και 3) την καταπολέμηση των οικονομικών ανισοτήτων, οι οποίες απειλούν την κοινωνική συνοχή και σπρώχνουν τους φτωχούς στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.
(πηγή: ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗΣ, Επτά, Κυριακή 2 Αυγούστου 2009)
Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο των στοχασμών που αναπτύσσει ο ιταλός ιστορικός Μάσιμο Σαλβαντόρι στο βιβλίο του «Democrazie senza democrazia» (Laterza, 2009). Ο Σαλβαντόρι υπενθυμίζει ότι ιδρυτική φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι ο κυρίαρχος λαός να είναι σε θέση να επιλέγει και να εκλέγει τους αντιπροσώπους του στα κοινοβούλια και να ελέγχει αποτελεσματικά τη δράση της κυβέρνησης.
Φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι, επίσης, οι θεσμοί και οι νόμοι που αποβλέπουν στη ρύθμιση της κοινής ζωής να είναι ο καρπός αποφάσεων εκείνων που ασκούν, χάρη στη λαϊκή ανάθεση, την κυρίαρχη εξουσία. Επομένως, να μην υπάρχουν επιμέρους εξουσίες που θα ξεφεύγουν από το δημοκρατικό έλεγχο και θα μπορούν να επηρεάζουν καθοριστικά τη ζωή του κοινωνικού συνόλου. Φιλοδοξία της δημοκρατίας είναι να υπάρχει ελεύθερη πληροφόρηση που θα καθρεφτίζει την πολλαπλότητα των ιδεολογικών ρευμάτων και των συμφερόντων και θα αποτρέπει ασφυκτικές εξαρτήσεις από ισχυρά οικονομικά ή πολιτικά κέντρα. Με δυο λόγια, η φιλοδοξία και ο σκοπός της δημοκρατίας είναι να εμποδίζει τη δημιουργία μιας κατάστασης πραγμάτων στην οποία ορισμένοι (λίγοι) αποφασίζουν για τους άλλους (τους πολλούς) επειδή διαθέτουν μεγάλη οικονομική ή πολιτική ισχύ, η οποία ξεφεύγει από κάθε δημοκρατικό έλεγχο.
Αυτή είναι, όμως, η κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης. Πελώριες εξουσίες -που ευνοούνται και επωφελούνται πολύ από την παγκοσμιοποίηση- δρουν ανεμπόδιστα, πέρα από κάθε δυνατότητα δημοκρατικού ελέγχου από το λαό, τον οποίο συνεχίζουμε να ονομάζουμε «κυρίαρχο».
Στο σύγχρονο κόσμο παρατηρούμε πράγματι τη διαρκή αύξηση της ισχύος περιορισμένων οικονομικών ολιγαρχιών, οι οποίες είναι σε θέση να παίρνουν κρίσιμες αποφάσεις σε εθνική και διεθνή κλίμακα σχετικά με την παραγωγή και την κατανομή πελώριων πόρων στρατηγικής σημασίας για τους πληθυσμούς των διάφορων κρατών, χωρίς καν να τις αγγίζει η δημοκρατική διαδικασία. Παρατηρούμε επίσης μια γενική τάση στο εσωτερικό των κρατών προς την αυξανόμενη υποβάθμιση του «κυρίαρχου» λαού σε μια μάζα καταναλωτών που υφίσταται παθητικά την πρωτοβουλία πολιτικών και κομματικών ολιγαρχιών.
Υποτίθεται ότι στα δημοκρατικά καθεστώτα ο «κυρίαρχος» λαός πρέπει να αποτελείται από άτομα τα οποία διαθέτουν τις αναγκαίες πληροφορίες, ώστε να μπορούν να κρίνουν τα προγράμματα που προτείνονται από τα κόμματα που ανταγωνίζονται για την κυβερνητική εξουσία.
Πρέπει να αποτελείται από άτομα που διαθέτουν ίση ικανότητα συμμετοχής στη συζήτηση για τις δημόσιες υποθέσεις και για το πρακτέο. Που έχουν τα μέσα για να ασκούν μιαν αποτελεσματική επιρροή στους προσανατολισμούς και στις αποφάσεις των κομμάτων και κυρίως της κυβέρνησης. Αλλά ένας «κυρίαρχος λαός» με αυτές τις ιδιότητες δεν υπήρξε ποτέ στο παρελθόν και δεν υπάρχει και σήμερα πουθενά. Αυτό το μοντέλο ενεργητικής και συνειδητής συμμετοχής δεν το προσεγγίζουν καν τα σύγχρονα φιλελεύθερα-δημοκρατικά συστήματα.
Με βάση την αρχή της πολιτικής ισότητας, όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στα κανάλια της πολιτικής επιρροής. Στην πραγματικότητα, όμως, η πρόσβαση σε αυτά τα κανάλια είναι δυνατή μόνο για μικρές μειοψηφίες, που τη χρησιμοποιούν για να αποκλείουν άλλους.
Από τη στιγμή που αυτά τα κανάλια βρίσκονται υπό τον έλεγχο λίγων, η πλειοψηφία καταλήγει να κατευθύνεται από μειοψηφίες οι οποίες κατέχουν τα αποφασιστικά εργαλεία όχι μόνον για να επηρεάζουν και να καθοδηγούν, αλλά και για να διαμορφώνουν και να χειραγωγούν την ίδια τη συναίνεση της πλειοψηφίας. Αν παρατηρήσουμε την πολιτική σκηνή των δυτικών δημοκρατιών, μπορούμε εύκολα να αντιληφθούμε το ότι οι πλούσιοι είναι γενικά σε θέση να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρουν ο οικονομικός και κοινωνικός πλουραλισμός, οι πολιτικές ελευθερίες, η νομική ισότητα των δικαιωμάτων, έτσι ώστε να κατισχύουν στη νομοθεσία τα «ισχυρά» συμφέροντα.
Ο Σαλβαντόρι υποδεικνύει τρεις βασικές προϋποθέσεις για μια πιθανή μελλοντική αναγέννηση της δημοκρατίας: 1) την ικανότητα των πολιτικών αρχών των κρατών και των διεθνών οργανισμών να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τις οικονομικές ολιγαρχίες, 2) την απαλλαγή των μέσων μαζικής επικοινωνίας από την κυριαρχία και τον έλεγχο των ισχυρών οικονομικών συγκροτημάτων, και 3) την καταπολέμηση των οικονομικών ανισοτήτων, οι οποίες απειλούν την κοινωνική συνοχή και σπρώχνουν τους φτωχούς στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.
(πηγή: ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗΣ, Επτά, Κυριακή 2 Αυγούστου 2009)
Σάββατο 1 Αυγούστου 2009
Εισαγωγή στο Οξυγόνο
Η σκόνη του παρελθόντος που συχνά διασώζει αυτή τη χώρα έκατσε γρήγορα για να αποκαλυφθεί και πάλι η πραγματικότητα του σήμερα. Χρειάστηκαν 5 χρόνια από την τελευταία εθνική μας υπερήφανη στιγμή ώσπου να πάρουμε και πάλι τη δόση της εθνικής μας ταυτότητας, σαν ένεση που ανακουφίζει τον άρρωστο, του κάνει τον πόνο υποφερτό. Είναι τα μάρμαρα δικά μας; Και βέβαια είναι. Όπως θα ζήταγαν οι Γάλλοι το τελευταίο κομμάτι από τον πύργο του Άιφελ ή οι Άγγλοι το ρολόι από τον πύργο του παλατιού του Γουεστμίνστερ, εάν έλειπαν. Τα μάρμαρα λοιπόν θα πρέπει να επιστρέψουν αλλά μήπως δεν θα πρέπει να επιστρέψουν μόνον αυτά;
Δεν θα έπρεπε να επιστρέψει και η γη που χαρίστηκε σε εργολάβους ή κάηκε, τα χρήματα που άλλαξαν τσέπες για να αγοραστεί σιωπή ή συγκατάθεση, τα φακελάκια που κατατέθηκαν σε off shore για να σωθώ από την αρρώστια; Δεν θα έπρεπε μαζί με τα μάρμαρα να επιστρέψει και η αξιοπρέπεια μας, ο σεβασμός στον πολίτη, στον συνάνθρωπο;Η αλήθεια δεν ξεχωρίζει πια από το ψέμα γιατί λείπει ο σεβασμός, γιατί η γνώση έγινε πληροφορία και η κρίση έγινε κριτική. Και δεν φταίει που άλλαξαν οι λέξεις αλλά που άλλαξαν τα νοήματα των λέξεων. Κι όμως υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που εννοούν τις λέξεις, και τις παλιές και τις νέες. Υπάρχουν άνθρωποι που κοιτούν μπροστά και επιμένουν να προσπαθούν να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα, το ψέμα που δημιούργησε την κρίση, το ψέμα που πλούτισε από χάρτινες υπηρεσίες και θολές διαδικασίες.
Μετά την κρίση στη δισκογραφία και τον κινηματογράφο σειρά έχουν οι εφημερίδες ενώ σύντομα θα ακολουθήσει και το βιβλίο. Οι εφημερίδες δεν κατάλαβαν έγκαιρα πως δεν πουλούσαν ενημέρωση αλλά ταινίες. Ο μόνος δρόμος για να αλλάξουν τα πράγματα είναι η γνώση, η αναζήτηση της αλήθειας και η στήριξη. Στηρίξτε αυτά που αγαπάτε, αυτά που επιθυμείτε, αυτά που πιστεύετε πως είναι αληθινά.
Δεν θα έπρεπε να επιστρέψει και η γη που χαρίστηκε σε εργολάβους ή κάηκε, τα χρήματα που άλλαξαν τσέπες για να αγοραστεί σιωπή ή συγκατάθεση, τα φακελάκια που κατατέθηκαν σε off shore για να σωθώ από την αρρώστια; Δεν θα έπρεπε μαζί με τα μάρμαρα να επιστρέψει και η αξιοπρέπεια μας, ο σεβασμός στον πολίτη, στον συνάνθρωπο;Η αλήθεια δεν ξεχωρίζει πια από το ψέμα γιατί λείπει ο σεβασμός, γιατί η γνώση έγινε πληροφορία και η κρίση έγινε κριτική. Και δεν φταίει που άλλαξαν οι λέξεις αλλά που άλλαξαν τα νοήματα των λέξεων. Κι όμως υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που εννοούν τις λέξεις, και τις παλιές και τις νέες. Υπάρχουν άνθρωποι που κοιτούν μπροστά και επιμένουν να προσπαθούν να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα, το ψέμα που δημιούργησε την κρίση, το ψέμα που πλούτισε από χάρτινες υπηρεσίες και θολές διαδικασίες.
Μετά την κρίση στη δισκογραφία και τον κινηματογράφο σειρά έχουν οι εφημερίδες ενώ σύντομα θα ακολουθήσει και το βιβλίο. Οι εφημερίδες δεν κατάλαβαν έγκαιρα πως δεν πουλούσαν ενημέρωση αλλά ταινίες. Ο μόνος δρόμος για να αλλάξουν τα πράγματα είναι η γνώση, η αναζήτηση της αλήθειας και η στήριξη. Στηρίξτε αυτά που αγαπάτε, αυτά που επιθυμείτε, αυτά που πιστεύετε πως είναι αληθινά.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
