Υπάρχει κλιματική αλλαγή; Tι θα κάνουμε γι αυτό;”

Είναι πλέον τόσο κοινωνική όσο και επιστημονική πεποίθηση πως η κυριότερη αιτία της συνεχιζόμενης αλλαγής του κλίματος είναι η εκπομπή καυσαερίων από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν “υπάρχει κλιματική αλλαγή;” αλλά “τι θα κάνουμε γι αυτό;”. Σήμερα η απάντηση σε όλα αυτά συνοψίζεται σε τρεις τομείς: νέες τεχνολογίες, τρόπος ζωής (καθημερινότητα), πράσινοι φόροι.

Οι νέες τεχνολογίες περιλαμβάνουν αρκετές καινοτομίες όπως: υβριδικά αυτοκίνητα, ηλιακοί πίνακες, πυρηνική ενέργεια, λαμπτήρες χαμηλής κατανάλωσης, καθρέφτες στο διάστημα, πυρηνική τήξη, παλιρροϊκή ενέργεια με φράγματα, ανεμογεννήτριες και καύσιμα υδρογόνου.

Είναι γεγονός πως ο ρόλος της τεχνολογίας είναι σημαντικός στον αγώνα για την εξάλειψη της καταστροφής του περιβάλλοντος. Θα ήταν όμως λάθος να αγνοήσουμε το κοινωνικό και το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίες αυτές οι τεχνολογίες αναπτύσσονται. Πολύ συχνά σημαντικά τεχνολογικά επιτεύγματα ακυρώνονται από την υπερπαραγωγή και την υπερκατανάλωση που καθοδηγούνται από βαθύτερες δυνάμεις του παγκόσμιου κοινωνικού και πολιτικού περιβάλλοντος.

Η αλλαγή του τρόπου ζωής περιλαμβάνει επίσης σημαντικές ενέργειες όπως: μείωση της σπατάλης αγαθών και υλικών, ανακύκλωση, μείωση της χρήσης του αυτοκινήτου, κλείσιμο των ενεργοβόρων συσκευών και έλεγχος του νερού στην τουαλέτα. Είναι αξιοπερίεργο, πως μερικές φορές μεταβιβάζεται στους ιδιώτες η αποκλειστική ευθύνη για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ακόμη και έτσι όμως δεν επιτυγχάνεται η πολυπόθητη μείωση στα επιτρεπτά επίπεδα ανά κάτοικο (1,5 τόνος διοξειδίου ανά κάτοικο τον χρόνο) που έχουν οριστεί στις αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες. Υπάρχουν σαφώς ισχυρά συμφέροντα στην παραγωγή που δεν επιτρέπουν την επιθυμητή μείωση ακόμη και μετά τη χρήση των φίλτρων εκπομπής αερίων.

Οι πράσινοι φόροι παρουσιάστηκαν με αρκετές προσδοκίες και υποστηρίχθηκαν από οικολογικά κινήματα. Οι φόροι αυτοί έχουν σκοπό να αλλάξουν την ανύπαρκτη περιβαλλοντολογική συμπεριφορά μέσω μιας διαδικασίας ποινικοποίησης των ενεργοβόρων και μολυσματικών πρακτικών.

Με μια πρώτη ματιά, οι λύσεις που περιγράφηκαν παραπάνω φαίνονται ελκυστικές. Με μια δεύτερη όμως ανάγνωση μοιάζουν ως μεμονωμένα κομμάτια, μέρη μιας κατασκευής που στο σύνολο της αποτελεί μάλλον μεγαλύτερο πρόβλημα παρά λύση.

Υπάρχει περίπτωση κάποιο από τα παραπάνω μέτρα να είναι αποδοτικό σε οικονομίες που καθοδηγούνται από το κέρδος και όχι την ανάγκη; Πολλοί θεωρητικοί έχουν διατυπώσει την άποψη πως ο συνδυασμός τέτοιων οικονομιών και αποσπασματικών πράσινων μέτρων είναι πιθανόν η συνταγή για σίγουρη αποτυχία παρά για επιβίωση.

Αυτό συμβαίνει γιατί το σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα είναι σχεδιασμένο να μεγιστοποιεί τις τιμές της παραγωγής, της κατανάλωσης και της ανάπτυξης αλλά δεν μπορεί να υπολογίσει τα αποτελέσματα μιας διαρκώς αυξανόμενης σε κλίμακα οικονομικής δραστηριότητας. Με άλλα λόγια, ο καπιταλισμός δεν μπορεί να δει πως ο πλανήτης μας είναι πεπερασμένος καθώς έχει σχεδιαστεί ως ένα οικονομικό σύστημα που δεν υπολογίζει τα όρια των φυσικών πόρων και είναι ανοικτό το ερώτημα πλέον, μετά και την πρόσφατη οικονομική κρίση, για το αν και πότε θα μπορέσει να προσαρμοστεί ώστε να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις με τα νέα πεπερασμένα μεγέθη και δεδομένα;